Afvalverwerking is misschien wel een van de meest veelzijdige sectoren van Nederland. Van rioolbeheer en compostering tot recyclinginstallaties en gevaarlijk afval: bedrijven in de sector krijgen dagelijks te maken met complexe processen, zwaar materieel en onbekende stoffen. Volgens Patric Hanselman en Angelique Allart van de Vereniging Afvalbedrijven maakt dat veiligheid tot een permanent aandachtspunt.
“Onze bedrijven ontvangen uit alle denkbare ketens afgedankte producten en materialen om daar vervolgens weer zoveel mogelijk grondstoffen en energie uit te herwinnen.,” zegt Hanselman. “Wij krijgen alles binnen wat ergens anders vrijkomt. Soms weet je precies wat het is, maar meestal niet.”
Een sector met grote maatschappelijke impact
De Vereniging Afvalbedrijven vertegenwoordigt ongeveer zestig bedrijven die samen verantwoordelijk zijn voor zo’n zestig tot zeventig procent van het afvalvolume in Nederland. De achterban bestaat voornamelijk uit grotere bedrijven met uiteenlopende activiteiten. “Wij hebben zeven verschillende afdelingen,” vertelt Patric Hanselman. “Van rioleringsbeheer en recycling tot compostering en gevaarlijk afval, en nog veel meer. Dat maakt onze sector enorm divers.” Wat de bedrijven verbindt, is hun maatschappelijke rol. “Onze leden proberen reststromen zo verantwoord mogelijk te verwerken,” zegt hij. “Daarbij staan zorgvuldigheid, transparantie en continu verbeteren centraal. Als vereniging hebben we met veel verschillende onderwerpen te maken, dus samenwerking met onze leden is essentieel.”
Veiligheid in alle vormen
Binnen de afvalsector heeft veiligheid veel gezichten. Volgens Angelique Allart, die binnen de vereniging onder meer verantwoordelijk is voor arbo en veiligheid, verschilt het risico sterk per werkomgeving. “Een milieustraat vraagt iets anders dan een recyclinglocatie of een installatie voor gevaarlijk afval,” zegt ze. “Bedrijven werken met groot materieel, verkeersbewegingen, chemische stoffen en soms afval waarvan je niet precies weet wat erin zit.”
Daar komt nog bij dat de sector veel transportbewegingen kent. “Wij zijn een sector met heel veel wielen op de weg,” zegt Patric Hanselman. “Verkeersveiligheid is daarom ook een belangrijk thema.” Ook werkzaamheden zoals rioolinspectie en rioolreiniging brengen specifieke veiligheidsrisico’s met zich mee. “Het vraagt veel van medewerkers én van organisaties om het werk veilig te organiseren,” vult Angelique Allart aan.
Veiligheidscultuur vraagt continue aandacht
Volgens Allart is veiligheid in de sector allang niet meer alleen een kwestie van regels en procedures. “Het gaat nadrukkelijk ook over gedrag en veiligheidscultuur,” zegt ze. “Dat vraagt continu aandacht.” Om die reden investeert de vereniging al jaren in gezamenlijke veiligheidsinitiatieven. Een belangrijk voorbeeld daarvan is de arbocatalogus voor de sector, die samen met andere brancheorganisaties en de bonden van werknemers en werkgevers wordt ontwikkeld en onderhouden. Daarnaast doet de vereniging jaarlijks mee aan de *Week van de Veiligheid* van de Stichting Arbocatalogus Afvalbranche. Tijdens die week besteedt de hele branche aandacht besteedt aan veilig en gezond werken. “Dat doen we al jaren,” vertelt Angelique Allart. “We proberen veiligheid echt zichtbaar en bespreekbaar te maken binnen de sector.”
Leren van ongevallen én bijna-ongevallen
Een belangrijk onderdeel van die aanpak is het verzamelen en analyseren van incidentgegevens. “Jarenlang hebben we ongevalscijfers uitgevraagd,” vertelt Angelique Allart. “Maar bedrijven willen tegenwoordig vooral begrijpen waarom iets gebeurt en wat anderen daarvan kunnen leren.” Daarom is de eerdere ongevalsenquête samen met branchegenoten doorontwikkeld tot een veiligheidsmonitor. Daarmee wordt niet alleen gekeken naar aantallen incidenten, maar ook naar achterliggende oorzaken. “Op basis daarvan kunnen we onder andere posters, factsheets en andere hulpmiddelen maken,” vervolgt Angelique Allart. “We proberen patronen te herkennen zodat bedrijven gerichter actie kunnen nemen.”
Veiligheid in een complexe praktijk
De afvalsector raakt steeds vaker aan vraagstukken rondom procesveiligheid. Binnen de vereniging zijn enkele bedrijven actief die onder de Seveso-richtlijn vallen. “Dat zijn er ongeveer zeven,” zegt Patric Hanselman. “Maar ook buiten die groep gebeurt er veel op het gebied van veiligheid.” Voor de Seveso-bedrijven organiseert de vereniging vier keer per jaar overleg om ervaringen uit te wisselen over inspecties en regelgeving. “Bedrijven willen weten: wat kwam er uit een inspectie, wat kunnen anderen daarvan leren?” zegt Angelique Allart. “Dat helpt enorm.” Volgens haar worstelt soms ook de overheid met de specifieke praktijk van de sector. “Wij zijn daarom in gesprek met de Nederlandse Arbeidsinspectie om inspecteurs meer kennis mee te geven over onze branche.”
De rol van Veiligheid Voorop
Binnen het brede veiligheidsveld ziet de vereniging ook een duidelijke rol voor Stichting Veiligheid Voorop. “Onze leden zijn erg geïnteresseerd in de Veiligheidsdag,” vertelt Patric Hanselman. “Juist omdat ze daar in contact komen met veiligheidskundigen uit andere sectoren.” Volgens hem zit de kracht van Veiligheid Voorop in het delen van ervaringen tussen branches. “Er zijn veel raakvlakken met andere industrieën. Door kennis uit te wisselen, kun je van elkaar leren.”
Angelique Allart ziet daarnaast kansen in het gezamenlijk leren van incidenten. “Bedrijven hebben steeds meer behoefte aan duiding. Niet alleen cijfers, maar echt begrijpen wat er achter een ongeval zit en hoe je herhaling voorkomt.” Wat beiden vooral benadrukken, is dat veiligheid nooit een afgerond onderwerp is. “Veiligheid en veiligheidscultuur vragen voortdurende aandacht,” zegt Patric Hanselman. “Zeker in een sector waar de risico’s groot kunnen zijn.” Angelique Allart vult aan: “De kracht zit ‘m in de samenwerking binnen de branche. Door ervaringen te delen, open te zijn over incidenten en van elkaar te leren, maak je samen de sector veiliger.”
